Jean Brusselmans, Lente, 1935, Collectie KMSKA

Jean Brusselmans woonde in een bescheiden huisje in Dilbeek, samen met zijn vrouw en zoon. Hun huis stond volledig afgezonderd op een heuvel met een prachtig zicht op de omliggende omgeving. Vanuit het raam van zijn atelier zag hij dit landschap. Telkens opnieuw schilderde hij het rijtje huizen met de kleine lapjes akkers en de… Lees verder →

Georges Lemmen, Spelend jongetje, 1900, Collectie Musea Brugge

Rond 1900 sluit het intimistische werk van de Brusselse kunstenaar Georges Lemmen sterk aan bij de stijl van de Franse schilders Edouard Vuillard en Pierre Bonnard. Deze kunstenaars behoren tot een groep postimpressionistische kunstenaars die zich Les Nabis noemen. Lemmen, die een duidelijke voorkeur heeft voor de menselijke figuur, vindt zijn geliefkoosde modellen in zijn… Lees verder →

Jean-Baptiste de Champaigne, De maaltijd in Emmaüs, 1664, Collectie MSK Gent

Drie mannen zitten op een terras aan een tafel tegenover een indrukwekkend berglandschap met in de verte een brug en een versterkte burcht. Ze zijn gekleed in Bijbelse gewaden. Het centrale personage toont een stuk brood. De twee anderen reageren verrast. In deze perfect geregisseerde scène – de herberg lijkt meer op een toneel en… Lees verder →

Anthony van Dyck, Zelfportret, ca. 1616-17, Collectie Rubenshuis

De beroemdste en ongetwijfeld meest getalenteerde medewerker van Rubens was Anthony van Dyck (1599-1641), een buitengewoon getalenteerd kunstenaar wiens kwaliteiten Rubens al snel moeten zijn opgevallen. Van Dyck ontpopte zich als een virtuoos portrettist die over een feilloos inlevingsvermogen en een briljante techniek beschikte. Zelfverzekerde jonge man Dit portret van de jonge Van Dyck werd… Lees verder →

Pierre Festraets, Pronkbeker van Edward Van Even, 1878, Collectie M Leuven

De historiek van de M-collectie is nauw verbonden met het politieke en culturele verleden van de stad Leuven. Een treffend voorbeeld daarvan is deze laatnegentiende-eeuwse zilveren pronkbeker, een bijzonder geschenk voor stadsarchivaris Edward Van Even. Culturele sleutelfiguur De Leuvense historicus en letterkundige Edward Van Even (1821-1905) werd in 1853 aangesteld als archivaris van zijn geboortestad…. Lees verder →

Passieretabel, ca. 1520-1530, Zuid-Nederlands, Brussel (omgeving van Jan III Borman), Collectie Museum Mayer van den Bergh

Ze zijn een lust voor het oog: retabels met hun vele beeldjes. Het lijken wel heilige poppenhuisjes. Als, zoals bij dit retabel, ook de oorspronkelijke kleuren bewaard bleven, dan worden ze helemaal een kijkfeest. Oorspronkelijk dienden retabels om biddende kijkers het belang van de heilige gebeurtenissen die erop worden voorgesteld te laten begrijpen en vooral… Lees verder →

Joachim Beuckelaer, Groentemarkt, 1567, Collectie KMSKA

In 1567 schilderde Joachim Beuckelaer een van zijn beroemde markttaferelen: de Groentemarkt. Geïnspireerd door zijn leermeester Pieter Aertsen, die het genre introduceerde, werd Beuckelaer een meester in deze marktscènes met figuren die een overvloed aan etenswaren verkopen. Die zie je op de voorgrond, als een stilleven. Het werk is onlangs volledig gerestaureerd. Het schilderij kampte… Lees verder →

Jacobus Harrewijn, Het Rubenshuis te Antwerpen, 1684, 1692, gravures (facsimile’s), Collectie Rubenshuis

In 1610 kochten Peter Paul Rubens (1577-1640) en zijn eerste vrouw Isabella Brant (1591-1626) een huis met grond in Antwerpen. De daaropvolgende jaren liet hij het huis naar eigen ontwerp uitbreiden met een halfrond, overkoepeld beeldenmuseum, een atelier, een triomfpoortachtige portiek en een tuinpaviljoen. De verbouwingen verleenden de woning het uitzicht van een Italiaans palazzo… Lees verder →

Gustave De Smet, De groene Koepelkerk of Lutherse Kerk in Amsterdam, 1919, Collectie MSK Gent

Op het voorplan links verrijst een stenen landschap van bonkige blokken, donker en gesloten. Licht en uitnodigend zijn de groene koepel van de kerk, de gele cirkel van de zon en de welvingen van de goudkleurige korenvelden. De warme gloed van de avondzon weerkaatst op het rimpelende water. In de aanpalende steeg werpt ze een… Lees verder →

Christoffel Jegher, Dronken Silenus, circa 1630, naar een ontwerp van Peter Paul Rubens, Collectie Musea Brugge

Net als veel andere 17de-eeuwse kunstenaars liet ook Peter Paul Rubens zijn geschilderde composities in prent brengen. Hij liet zijn barokke schilderijen niet alleen in gravures vertolken, maar ook in enkele houtsneden. Deze techniek was vooral populair in de 16de eeuw, maar raakte uit de mode in de 17de eeuw toen de gravure haar hoogdagen… Lees verder →

Onbekend meester & Lucas I Floquet naar Dieric Bouts, Twee Johannesschotels, Brabant/Antwerpen, circa 1500/circa 1600-1625, Collectie M Leuven

De M-collectie herbergt maar liefst twee versies van het schokkende devotiebeeld met het afgehakte hoofd van Johannes de Doper, opgevat als Andachtsbild. Het ene is een uniek reliëf in papier-maché van rond circa 1500, het andere is een 17de-eeuws schilderij, een variant op een compositie die zou zijn ontstaan in het atelier van Dieric Bouts…. Lees verder →

Netsukes, 19de eeuw, Collectie Museum Mayer van den Bergh

‘Kunstige kleine snijwerkjes die voorheen door de Japanners als afsluiting van koorden werden gebruikt’: zo luidt de Van Dale-definitie van een netsuke (meervoud: netsukes of netsuke). Men droeg er tabaksdozen, geldbuidels, medicijndoosjes enz. aan. Een synoniem van netsuke is gordelknoop. Onderscheiden De netsuke heeft een lange traditie in Japan en was aanvankelijk – dat wil… Lees verder →

Pierre Alechinsky, De laatste dag, 1964, Collectie KMSKA

Alechinsky en het einde der tijden Je moet even kijken, maar dan merk je ze op. De eenden en de slangen. De uilen en de vissen. Hier en daar kunstig ‘verstopt’ in een bizarre wereld van kronkels, vlakken en kleuren. Met De laatste dag combineert schilder en graficus Pierre Alechinsky abstracte elementen met herkenbare figuren…. Lees verder →

Joseph Benoît Suvée, Portret van Pierre Nicolas Joseph Bourguet de Travanet, 1794-1795, Collectie Musea Brugge

In de collectie van het Groeningemuseum (Musea Brugge) bevindt zich een psychologisch scherp geobserveerd portret van de Franse burggraaf Nicolas de Travanet, tentoongesteld op het Salon van Parijs in 1796. Het schilderij is van de hand van Joseph Benoît Suvée. Burggraaf de Travanet laat zich na de woelige periode van de Terreur als een succesvolle… Lees verder →

Jef Lambeaux, De menselijke driften, 1899, Collectie MSK Gent

Op bijna vier meter boven de grond verrijst een indrukwekkend reliëf van ongeveer twaalf meter breed en zes meter hoog. Door de afstand zijn bepaalde details in het hoogste register niet meer zichtbaar. In het nauwelijks verheven reliëf zijn bepaalde motieven in het monochrome vlak nog amper leesbaar, terwijl andere, zoals de dansende vrouwen, het… Lees verder →

Jan Boeckhorst en Frans Snijders, Boeren op weg naar de markt, de jaren 1630, Collectie Rubenshuis

Dit monumentale doek toont plattelandsmensen die met hun koopwaar op weg zijn naar de stad. In de groep die het beeld beheerst, loopt voorop een jonge vrouw met een weelderige fruitkorf op het hoofd en aan haar arm een mand waar enkele artisjokken aan bungelen. Achter haar drentelt een jongetje met een reiger in zijn… Lees verder →

Toegeschreven aan Adriaen Collaert, naar ontwerp van Jan Snellinck (I) (toegeschreven aan), Scènes uit de Openbaring van Johannes op Patmos (9, 10, 11 en 12), 1585, Collectie M Leuven

Deze vier scènes van de Openbaring van Johannes op Patmos maken deel uit van een serie van vierentwintig taferelen, vermoedelijk van de hand van Adriaen Collaert (1555-1618) naar een ontwerp van Jan Snellinck (I) (1548-1638). Het verhaal vormt het sluitstuk van het Nieuwe Testament en verbeeldt de Openbaring van Christus aan Johannes op het eiland… Lees verder →

Pieter Bruegel de Oude, Twaalf spreuken op borden, 1558, Collectie Museum Mayer van den Bergh

Dat Pieter Bruegel de Oude, zoals veel van zijn tijdgenoten, iets met spreekwoorden had en dat hij deze levenswijsheden graag uitbeeldde, is bekend. Deze twaalf borden of medaillons, die nu één groot paneel vormen, zijn daar een vroege getuige van. Het is met voorsprong het meest originele werk van Bruegel. Oneliners Twaalf tondi die elk… Lees verder →

Simone Martini, Orsini Polyptiek, ca. 1333, Collectie KMSKA

Vier kleine taferelen. In fonkelende kleuren. Badend in het goud. Deze meesterwerkjes van Simone Martini lijken wel juwelen. Ze maakten deel uit van een reisaltaar. De centrale panelen stellen de Calvarie en de Kruisafneming voor. Aan de binnenkant van de vleugels bevonden zich ook nog de Kruisdraging en de Graflegging. Die tintelen nu in het… Lees verder →

James Ensor, Skelet bekijkt chinoiserieën, 1885 -1888, Collectie MSK Gent

Doorheen een deuropening kijken we de kamer binnen. Het aanwezige personage is zich van onze aanwezigheid niet bewust. De man zit met opgetrokken knieën in zijn stoel. Het ziet er niet naar uit dat hij nog iemand verwacht. De extra stoel is niet voor een of andere bezoeker bestemd. Opvallend gele sokken houden de plaats… Lees verder →

Peter Paul Rubens, Hendrik IV in de slag bij Ivry, 1628 – 1631, Collectie Rubenshuis

Hendrik IV in de slag bij Ivry van Peter Paul Rubens (1577-1640) verbeeldt de beroemde veldslag van de Franse koning Hendrik IV bij Ivry op 12 maart 1590, ten westen van Parijs. Het schilderij maakte deel uit van een zesdelige reeks over het leven van de koning, die om politieke redenen onvoltooid is gebleven. Op… Lees verder →

Achille Chainaye, La Muette, 1883 & Charles Doudelet, Charon of Le Nautonier Maudit, ca. 1896, Collectie Musea Brugge

De stad Brugge streeft er permanent naar om haar collectie uit te breiden met kwaliteitsvolle kunstwerken die een verrijking voor het museale erfgoed kunnen betekenen. Alle kanalen worden onderzocht om het kunstpatrimonium verder aan te vullen. Hierbij is de kunsthandel vanzelfsprekend een belangrijke partner.Twee aanwinsten voor de laatnegentiende-eeuwse collectie van het Groeningemuseum werden aangekocht bij… Lees verder →

Dieric Bouts, Triptiek met de Marteling van de Heilige Erasmus, circa 1460-1464, M Leuven (Sint-Pieterskerk)

Deze triptiek van Dieric Bouts hangt nog steeds op zijn originele plaats in zijn kapel in de Sint-Pieterskerk. Net als het beroemde Laatste Avondmaal van Bouts, dat overigens in de kapel ernaast hangt. Dit werk is, net als het Laatste Avondmaal, ontstaan in de context van het Broederschap van het Heilig Sacrament. Dit werk wordt… Lees verder →

Quinten Massijs, portretpenning van Desiderius Erasmus, 1519, Collectie Museum Mayer van den Bergh

Fritz Mayer van den Bergh (1858-1901) was een kenner van oude munten en penningen. Op vraag van de stad Antwerpen catalogeerde hij de stedelijke collectie munten en penningen. Zelf verzamelde hij vanaf zijn tienerjaren bijna 2500 stuks. Deze penning met het portret van Erasmus (1466-1536) is de mooiste vondst van Fritz Mayer van den Bergh… Lees verder →

Peter Paul Rubens, Aanbidding door de koningen, 1624, Collectie KMSKA

Drie koningen en hun gevolg komen uit het Oosten om het pasgeboren kindje Jezus te groeten. In hun kielzog: knechten, soldaten, paarden en kamelen. De kleurrijke stoet treedt de ruïne van een paleis binnen. Rechts zie je Maria. Fier toont ze haar kind aan de drie wijzen. Maria staat niet centraal op het schilderij. Toch… Lees verder →

Gustave Van de Woestyne, Laatste Avondmaal, 1927, Collectie Musea Brugge

In het spoor van zijn oudere broer, de symbolistische dichter en criticus Karel Van de Woestijne, die ervoor kiest om zijn naam te vernederlandsen, trekt Gustave Van de Woestyne zich in 1900 terug in Sint-Martens-Latem waar hij schilder Valerius de Saedeleer en beeldhouwer George Minne leert kennen. Samen vormen zij de ‘eerste Latemse groep’ van… Lees verder →

Adolf von Meckel, Het Sint-Catharinaklooster in de Sinaï (Egypte), s.d., Collectie MSK Gent

Dit imposante woestijnlandschap wordt volledig gedomineerd door de kolossale rots van de berg Sinaï. Van het Sint-Catharinaklooster uit de titel is enkel een stuk van de tuin te zien en een deel van de oostelijke vestingmuur, waar het kruis van de klokkentoren en de koepel van de minaret nog net boven uit steken. In de… Lees verder →

Hemelbed, zeventiende eeuw, Collectie Rubenshuis

Tot in de zeventiende eeuw staat het bed in de belangrijkste of enige kamer van het huis, zo dicht mogelijk bij de haard. Dit hemelbed is een van de publiekslievelingen van het Rubenshuis. Een luxueus vrijstaand bed De meeste huizen hadden in die tijd maar één kamer. Vrijstaande bedden kwamen heel weinig voor. Veel slaapplaatsen… Lees verder →

Constant Permeke, De oogst in Devonshire, 1917, Collectie Mu.ZEE

Bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog werd Constant Permeke opgeroepen als soldaat. Hij werd ingelijfd bij het Tweede Linieregiment van de Eerste Legerafdeling in Dendermonde in augustus 1914. Kort daarop raakt hij zwaargewond tijdens schermutselingen bij de verdediging van de Antwerpse forten. Hij werd overgebracht naar een lazaret in Antwerpen en belandde vervolgens via… Lees verder →

De heilige Veronica, Leuven, ca. 1500, muurschildering (tempera op leem), collectie M Leuven

Merkwaardig muurfragment Het is 1965. In de Sint-Annastraat in Leuven worden er woningen afgebroken voor de komst van een nieuw kantoorgebouw van de Boerenbond (dat intussen opnieuw plaats moest ruimen voor een wooncomplex). Het is tijdens die werken dat de muurschildering van de heilige Veronica ontdekt wordt. De Boerenbond schonk de merkwaardige vondst aan het… Lees verder →

Onbekende kunstenaar, Dijon, Torenretabel met Kindsheidscyclus, ca. 1395-1400, Collectie Museum Mayer van den Bergh

Een met bladgoud verguld, elegant ‘torentje’ in kwaliteitsvol eikenhout. Schilderingen van de hoogste kwaliteit en met gebruik van het dure pigment ultramarijn voor de blauwe gewaden. Geschilderd door een inventieve, onbekend gebleven kunstenaar van de generatie voor Jan van Eyck. Dit topstuk moet gemaakt zijn voor een belangrijke opdrachtgever. De hoogste kringen Fritz Mayer van… Lees verder →

Theo Van Rysselberghe, Maria Sèthe, de latere mevrouw Henry Van de Velde, 1891, Collectie KMSKA

Een jonge vrouw staart dromerig voor zich uit. Haar gezicht straalt vastberadenheid, rust en zelfvertrouwen uit. Ze glimlacht. Denkt ze aan iets prettigs? Haar blonde opgestoken kapsel, fijne gelaat en ranke hals stralen in ivoorkleurig licht. Haar jurk is purper, net als het gordijn achteraan rechts. Vrouw van Henry Van de Velde Haar naam is… Lees verder →

Medewerker/navolger van Jan van Eyck, Maria met Kind in een interieur, circa 1450, Collectie Musea Brugge

In 2019 kon Musea Brugge opnieuw een mooie aanwinst toevoegen aan de kerncollectie Vlaamse primitieven. Het paneel is van de hand van een navolger van Jan van Eyck die vermoedelijk ook een tijdje in zijn atelier werkzaam was. Het is uitzonderlijk dat een dergelijk werk vandaag nog verworven kan worden. Het schilderij Het op paneel… Lees verder →

Erich Heckel, Häuser am Morgen (De Augustijnenrei in Brugge), 1917, Collectie MSK Gent

Een zicht op Brugge. Maar ook een modern schilderij, dat met zijn expressionistische vervormingen, kubistische fragmentatie en futuristische beweging volledig beantwoordt aan de canon van de toenmalige avant-garde. De compositie is hoofdzakelijk opgebouwd uit diagonalen en driehoeken, wat dit stadsgezicht een dynamisch karakter geeft. Het kleurengamma steunt op contrasterende variaties van koude en warme schakeringen:… Lees verder →

Hubert Wolfs in de collectie van Mu.ZEE

Hubert Wolfs werd geboren in 1899. Hij woonde en werkte in Mechelen als schoenmaker en hij was ook goed in het herstellen van diverse uurwerken. Hubert Wolfs was een autodidact in de schilderkunst. Het was Prosper De Troyer, die eveneens in Mechelen woonde, die Wolfs introduceerde in de abstracte kunst. Net als De Troyer doorliep… Lees verder →

Olfert Dapper, Aanbidding van een Boeddhabeeld in een Chinese tempel, 1670, Collectie M Leuven

Dit najaar stelt M Leuven haar Prentenkabinet open en toont het museum een selectie prenten aan het publiek. Een tentoonstelling met enkel werk op papier is vrij uitzonderlijk: de fragiliteit van het papier maakt dat een prent of tekening zich het best voelt in een donker depot waar een constante temperatuur en luchtvochtigheid heerst. Dat… Lees verder →

Kerstwiegje, Brabant, tweede helft vijftiende eeuw, Collectie Museum Mayer van den Bergh

Fritz Mayer van den Bergh (1858-1901) verwierf dit object als onderdeel van de collectie Micheli uit Parijs. Hij deed onderzoek en ontdekte dat het een kerstwiegje was. Voornamelijk in de Lage Landen gebruikten nonnen ze in de kerstperiode om te bidden en te mediteren. De zusters stelden het wiegje op in het koor van hun… Lees verder →

Alexandre Cabanel, Cleopatra, 1887, Collectie KMSKA

Cleopatra verpoost in een weelderig Egyptisch decor. Een dienares wuift haar koelte toe, aan haar voeten houdt een luipaard lui de wacht. Totaal verveeld kijkt de koningin van Egypte toe hoe haar dienaren gif uittesten op ter dood veroordeelde gevangenen. Of zijn het haar voormalige minnaars? Een man is overleden, de andere zit nog in… Lees verder →

François-Joseph Kinsoen, Portret van Marie-Joséphine-Emilie Lafont-Porcher, circa 1827/1828, Collectie Musea Brugge

Het bevallige portret van zangeres Marie-Joséphine-Emilie Lafont-Porcher is een van de allereerste schilderijen die werd aangekocht door de Vrienden der Musea. Het doek, dat links onderaan in de bruine rotspartij met ‘KINSON’ is gesigneerd, werd al in 1907 verworven door de Brugse vriendenvereniging. Het schilderij kwam uit de verzameling van een zekere gravin de Conchy…. Lees verder →

Frans Hals, Portret van een vrouw, 1640, Collectie MSK Gent

Vanuit een geschilderde ovalen lijst kijkt een dame ons rechtstreeks aan. Haar lichaam zachtjes naar links gedraaid, het gelaat zo goed als frontaal, de over elkaar gelegde handen rustend op de ronde rand. De neutrale achtergrond vertoont geen details. De figuur draagt geen attributen. De enige informatie waarover we beschikken bevindt zich in het opschrift:… Lees verder →

Jacob Claesz. van Utrecht (toegeschreven aan), Portret van Bartholomeus Rubens en Barbara Arents, 1530, Collectie Rubenshuis

Bartholomeus Rubens en Barbara Arents waren de grootouders van Peter Paul Rubens aan vaderszijde. Hij was een apotheker. Zij was een telg uit een adellijke familie. Hun enige zoon was Jan Rubens, Peter Pauls vader. Deze twee portretjes werden gemaakt in 1530, kort na hun huwelijk. De beide personen kunnen geïdentificeerd worden op basis van… Lees verder →

Dodi Espinosa, El dia del burro, 2018, Collectie Mu.ZEE

El dia del burro (2018) van Dodi Espinosa biedt meteen veel aanknopingspunten en symbolen, maar bij een eerste blik valt vooral de kitscherige esthetiek op. De kunstenaar gaat bewust niet mee in wat westerse kunstliefhebbers als smaakvol beschouwen, waarmee hij een veelzeggend statement maakt. Hij weigert resoluut te beantwoorden aan wat van hem als kunstenaar… Lees verder →

Marina Pinsky, Meat Stand I (1793-1796), 2017, Collectie Vlaamse Gemeenschap bij M Leuven

In 2019 verwierf de Vlaamse Gemeenschap het kunstwerk Meat Stand I (1793-1796) van Marina Pinsky (°1986, Moskou), dat sinds kort in langdurige bruikleen is bij M Leuven. Deze sculpturale installatie maakte Pinsky ter gelegenheid van haar eerste Nederlandse solotentoonstelling Strata Of The Slow Buried Trench (2017) bij Vleeshal, centrum voor internationale hedendaagse kunst in Middelburg…. Lees verder →

Pieter Aertsen, Boerengezelschap bij de haard, 1556, Collectie Museum Mayer van den Bergh

Via zijn agent graaf G. de Guizard, koopt Fritz Mayer van den Bergh in december 1899 het paneel Boerengezelschap bij de haard uit de Parijse collectie van graaf Duchâtel voor 10.000 fr. Uit de correspondentie blijkt de interesse van zowel het Louvre als het Amsterdamse Rijksmuseum voor het werk. Fritz Mayer van den Bergh haalde… Lees verder →

James Ensor, De oestereetster, 1882, Collectie KMSKA

Een jonge vrouw eet oesters en geniet van edele wijnen. De tafel is gedekt voor twee, de stoel tegenover haar is leeg. Een achteloos achtergelaten servet ligt naast een knalgele citroen. De afwezige tafelgenoot liet zich de wijn alvast goed smaken. Wie was hij of zij? Misschien wel Ensor zelf, die nu achter de schildersezel… Lees verder →

Jean de Bethune, Reliekschrijn Onze-Lieve-Vrouw ter Potterie, 1892, Musea Brugge

In het koor van de kerk van Onze-Lieve-Vrouw ter Potterie staat een bijzonder mooi reliekschrijn. Het werd ontworpen door Jean de Bethune, een van de bezielers van de neogotiek. Tot voor enkele jaren stond een neogotisch reliekschrijn in een nis onder de glasramen in de zuidbeuk van de kerk van Onze-Lieve-Vrouw ter Potterie. Het schrijn… Lees verder →

Auguste Rodin, Kop van Pierre de Wissant, gips (1908), brons (1910), Collectie MSK Gent

Broederlijk staan ze hier naast mekaar, het gipsen model van Pierre de Wissant en zijn bronzen dubbelganger. Alhoewel deze twee beelden niet als ensemble geconcipieerd werden, worden ze in het museum meestal samen opgesteld. Zo werden ze in de herinnering van vele bezoekers een beeldenpaar, even onafscheidelijk als licht en donker of als dag en… Lees verder →

Theodoor I Rogiers, Kan en schaal, 1635-1636, Collectie Rubenshuis

Mogelijk behoorde dit schitterende zilveren pronkstel ooit toe aan Rubens. De zilveren waterkan en schaal van de hand van Theodoor I Rogiers (1602-ca. 1654) vormen samen een zogeheten ‘lampetstel’. Pronkstuk In het dagelijks leven diende een waterkan met schaal om tijdens banketten de handen te wassen. Dit exemplaar was echter niet als gebruiksvoorwerp bedoeld. Daarvoor… Lees verder →

James Ensor, Mijn portret in 1960, 1888, Collectie Mu.ZEE

In Mijn portret in 1960 etste James Ensor een liggend skelet met een spin op de voorgrond. We krijgen een zelfportret van Ensor op honderdjarige leeftijd. Maskers, skeletten en doodshoofden: het zijn de meest gekende beelden uit Ensors kunst. Net als bij zijn maskers, schuilt ook achter de skeletten een veelzijdig verhaal. Dat vangt aan… Lees verder →

Piëta, ca. 1365, collectie M Leuven

De voorstelling van de Piëta of Nood Gods toont het moment dat Maria haar dode zoon in de armen neemt, net nadat hij van het kruis is genomen. In de beeldhouwkunst verschijnt dit thema vanaf de veertiende eeuw, eerst in de Duitse gebieden. In die periode won de Mariadevotie aan belang. Als moeder van de… Lees verder →

Pieter Casenbroot (genaamd Meester van de Ursulalegende), Portret van een dame met anjer, ca. 1500, Collectie Museum Mayer van den Bergh

Fritz Mayer van den Bergh (1858-1901) had een bijzondere belangstelling voor portretten. Maar hij kon slechts één portret uit de vijftiende eeuw aankopen. Die kwamen zelden op de markt. Vrouwenportretten uit deze periode waren nog zeldzamer. Graaf de Guizard, een van Fritz zijn bemiddelaren, wist dit schilderij in 1900 in Parijs voor 1200 fr. uit… Lees verder →

Het familieportret in de collectie van het KMSKA: vijf keer het ideale gezin

Ouder zijn, het is een van de moeilijkste taken. Dat geldt nu, en dat gold zeker ook in de zeventiende eeuw. Een nieuw genre verschijnt dan ten tonele in de Noordelijke Nederlanden: het familieportret. Niet toevallig gebeurt dat net dan. Waarom? En hoe gingen zij vroeger om met hun kinderen? Gloednieuw genre Het Nederlandse protestantisme,… Lees verder →

Louis Haghe, De schouw van het Brugse Vrije, 1840, Collectie Prentenkabinet Musea Brugge

Het schilderachtige Brugge is een dankbaar decor voor vele internationale film- en tv-producties zoals The Nun’s Story (1959), l’ Oeuvre au noir (1988), de BBC-series Vanity Fair (1998) en The White Queen (2007), de zwarte komedie-thriller In Bruges (2013) en Bollywoodfilm Peekay (2014). Maar ook als bescheiden figurant verschijnt Brugge af en toe op het… Lees verder →

Joost Cornelisz. Droochsloot, Uitdeling aan de armen, 1654, Collectie MSK Gent

In de armenkamer wachten de behoeftigen geduldig hun beurt af. Overwegend vrouwen die eenvoudig maar netjes gekleed zijn. Deze volkse types tonen graag dat ze het fatsoenlijke leven leiden dat van hen verwacht wordt. Wie van het rechte pad afweek riskeerde zijn uitkering te verliezen. Opvallend is het hondje links op de voorgrond. Een detail… Lees verder →

Peter Paul Rubens, Adam en Eva, 1598-1600, Collectie Rubenshuis

Over Rubens’ productie tussen 1598, het jaar dat hij zelfstandig schilder werd, en zijn vertrek naar Italië in 1600 is heel weinig bekend. Dit paneel met de zondeval van het eerste mensenpaar Adam en Eva is een van de zeldzame bewaard gebleven schilderijen uit die periode. Het werk is geschilderd in een stijl die nog… Lees verder →

De Ontploffing van de Zandpoort: een explosief verhaal

Van nachtelijk gedonder naar een catastrofale ramp In de nacht van 7 augustus 1546 woedde laat op de avond een hevig onweer boven Mechelen. Donder en bliksem raasden over de stad. En dan plots, tussen 10 en 11 uur ‘s avonds sloeg een bliksemschicht in op de oude Zandpoort … De Zandpoort fungeerde tot 1361… Lees verder →

Kasper Bosmans in de collectie van Mu.ZEE

Het werk van Kasper Bosmans bouwt steevast verder op kunsthistorische motieven, heraldiek, folkloristische anekdotes, legenden, rituelen en tradities. Agrarische praktijken en eeuwenoude verhalen vormen aanleidingen voor onderzoek dat de kunstenaar verricht alvorens een kunstwerk te creëren. Zijn onderzoek mondt zeer dikwijls uit in een poëtische vertaling. De collectie van Mu.ZEE beschikt over vijf werken van… Lees verder →

Jan Wierix, Het atelier van Apelles, 1600, Collectie Museum Mayer van den Bergh

Deze bijzonder verfijnde tekening toont de voorstelling van de legendarische antieke schilder Apelles, die bezig is Campaspe, de minnares van Alexander de Grote naakt te portretteren. Apelles wordt verliefd op Campaspe, wat zijn vorstelijke opdrachtgever Alexander de Grote tot een grootmoedige geste brengt. Hij schenkt zijn minnares aan de kunstenaar. Zelf had Alexander genoeg aan… Lees verder →

Jacob Jordaens, Zoals de ouden zongen, piepen de jongen, 1638, Collectie KMSKA

Jordaens familieconcert Dit fraaie schilderij Zoals de ouden zongen, piepen de jongen toont Jordaens op zijn best. In het midden zit een stralende moeder omgeven door zingende en musicerende familieleden. Met zijn liedboek in de hand geeft grootvader de maat aan. Rechts zet grootmoeder haar bril op om de tekst van het lied te lezen…. Lees verder →

Edouard Wallays, Gezicht op Gruuthuse, eind 19de eeuw, Collectie Musea Brugge

In 1927 schenkt kunstschilder Louis Reckelbus (1864-1958) een tekening aan het Oudheidkundig Genootschap van Brugge. Het gaat om een voorstelling van de hoofdgevel van het Gruuthusepaleis, uitgevoerd in potlood en waterverf. Op de achterzijde staat genoteerd: ‘Croquis probablement par Wallaeys’ (sic). Edouard Auguste Wallays (Brugge, 1813-1891) volgde zijn opleiding aan de academies van Antwerpen en… Lees verder →

Jheronimus Bosch, De heilige Hiëronymus in gebed, ca. 1490-1495, Collectie MSK Gent

Een landschap wordt door een diagonale lijn in twee stukken gesneden. Het onderste gedeelte is donker en wordt beheerst door vreemde, scherpe en stekelige vormen. Het maakt een vijandige indruk. Hier ligt de heilige Hiëronymus met gevouwen handen en gesloten ogen te bidden op de grond. Hij wordt begeleid door zijn trouwe compagnon de leeuw… Lees verder →

Georg Petel, Adam en Eva, 1628, Collectie Rubenshuis

Rubens (1577-1640) was niet alleen een gepassioneerd verzamelaar van antieke beeldhouwkunst, hij hield zich ook bezig met eigentijdse sculptuur. Zijn eigen collectie moet vooral hebben bestaan uit kleine zogeheten ‘kabinetstukken’ die door zijn favoriete beeldhouwers uit ivoor waren gesneden naar ontwerpen van hemzelf. Door de aard van het materiaal vervaardigden ivoorsnijders altijd kleine beeldhouwwerken. Een… Lees verder →

Cornelis de Vos, Portretten van de familie Vekemans-Van Ghinderdeuren, ca. 1625, Museum Mayer van den Bergh

Op deze schilderijenreeks is de familie Vekemans afgebeeld. In 1624 geeft de gefortuneerde Antwerpenaar Joris Vekemans, een zakenman in zijdestoffen, Cornelis de Vos (1584-1651) de opdracht om portretten te maken van zichzelf, zijn vrouw Maria en hun zes kinderen. In plaats van een groot familieportret koos de opdrachtgever voor een reeks van (minstens zes) aparte… Lees verder →

Pieter Jozef Verhaghen & Joseph Wilmotte jr., legende en schrijn van Fiere Margriet, 1760/1902, M Leuven (Sint-Pieterskerk)

Omstreeks 1225 wordt een achttienjarig meisje net buiten Leuven gruwelijk vermoord. 800 jaar later kent nog iedere Leuvenaar het verhaal van de volksheilige Margaretha van Leuven, bijgenaamd Fiere Margriet. In de Leuvense Sint-Pieterskerk worden nog ieder jaar tijdens Leuvens Kermis, de eerste maandag van september, haar relieken aan het publiek getoond. Trotse maagd Haar legende… Lees verder →

Oscar Jespers en Constant Permeke of de vriendschap tussen twee kunstenaars

Wie de familienaam Jespers hoort, spreekt meestal in één adem over Floris en Oscar Jespers of de schilder en de beeldhouwer. Het duo Oscar Jespers en Constant Permeke is minder bekend. Toch ontstond tussen deze twee kunstenaars een innige vriendschapsband. Een jaar na Constant Permeke zag Oscar Jespers in 1887 het levenslicht in Antwerpen. Hij… Lees verder →

René Magritte, Zestien september, 1956, Collectie KMSKA

Schemering. De nacht kondigt zich aan. De wereld tekent zich af als duistere silhouetten tegen de hemel. Een mysterieus moment. Magritte vat dit gevoel helemaal. Opvallend: de maansikkel staat voor de boomkruin en niet aan de hemel. Het tafereel is hierdoor tegelijk alledaags én onmogelijk. Net daarom is Zestien september zo verwonderlijk. Maan en boom… Lees verder →

Joseph Denis Odevaere, Narcissus, 1820, Collectie Musea Brugge

Deze naakte jonge man die mijmerend in het water kijkt, werd geschilderd door Joseph Denis Odevaere. Het is Narcissus, een mythologische figuur met een ongelukkig levensverhaal dat voor talrijke schrijvers, schilders en beeldhouwers een inspiratiebron was. Er bestaan verschillende versies van Narcissus’ mythe. De bekendste vertelling is ongetwijfeld die uit de ‘Metamorfosen’ van de Romeinse… Lees verder →

Théodore Géricault, Portret van een kleptomaan, ca. 1820-1824, Collectie MSK Gent

Tegenover een zwarte achtergrond zit een jonge man. Zijn afwezige blik, wilde haardos, verwaarloosde baard en op elkaar geklemde lippen doen hem ouder lijken. Zijn donker haar en zwarte jas zijn in overeenstemming met het decor. De witte kraag trekt onze aandacht. Onwillekeurig slaan we de ogen neer. Beschaamd om hem rechtstreeks aan te kijken…. Lees verder →

Onbekend meubelmaker & Victor II Wolfvoet, Kunstkast, ca. 1600–1650, Collectie Rubenshuis

Ongetwijfeld zal Rubens in een riant decor hebben gewoond, dat paste bij de architectuur van het huis en dat zijn stand en goede smaak weerspiegelde. We mogen ervan uitgaan dat in de kamers fraai meubilair stond opgesteld, rijkelijk gedecoreerd met majolica, Chinees porselein, zilverwerk en andere kostbare voorwerpen die veel weelderig ingerichte huizen typeerden. Stoelen,… Lees verder →

Paul Joostens, Les Mollusques, 1925, Collectie Mu.ZEE

De Antwerpse kunstenaar Paul Joostens (1889-1960) waarschuwde in zijn testament tot driemaal toe voor de tekeningenreeks Les Mollusques (1925). Hij vreesde dat ze scherp zouden worden veroordeeld wegens te aanstootgevend en vulgair pornografisch. Vandaag hoort de reeks bij zijn meest geciteerde werken. Ze vormen het hoogtepunt van zijn sado-dadaïstische productie waarin seksuele mechaniek en machinatie… Lees verder →