Jacques Callot, gravures, 17e eeuw, Collectie Prentenkabinet Musea Brugge

Social distancing is momenteel een belangrijke maatregel in ons ‘duel’ tegen corona. Maar hoe ging het eraan toe in een echt zeventiende-eeuws duel? Ook daar was social distancing dé norm, meer zelfs: afstand was van primordiaal belang. Zolang je je tegenstander op minstens een zwaardlengte afstand kon houden, bleef je zelf immers relatief veilig. In de collectie van het Prentenkabinet van de Musea Brugge illustreren enkele gravures van Jacques Callot dit principe van afstand houden.

Jacques Callot, Capricci di varie figure di Iacopo Callot – Nancy reeks, Prentenkabinet Musea Brugge, CC0

De belangrijkste regel in een duel met blanke wapens (slag-, steek- en houwwapens), is altijd: “zorg dat je zelf niet geraakt wordt”. In de zeventiende eeuw stond de medische wereld immers niet op hetzelfde niveau als vandaag. Door gebrek aan hygiëne en ontsmettingsmiddelen, kon de kleinste wond gaan infecteren en je dood inluiden. En dus zorg je er best voor dat het wapen van je tegenstander niet te dicht in je buurt kan komen… Op de prent van Jacques Callot hierboven zien we dat de vechtjas rechts er met z’n linkerhand in slaagt om het wapen van zijn tegenstander te controleren. Daardoor kan de man met de hoed zijn tegenstander niet langer op een zwaardlengte afstand houden en wordt hij in de borst gestoken.

Jacques Callot, Capitano Bellavita – Capitano Mala Gamba Balli di Sfessania, Prentenkabinet Musea Brugge, CC0

Jacques Callot werd geboren in 1592 in Nancy en staat bekend voor zijn barokke tekeningen en etsen. Zijn werk inspireerde grote namen als Georges de La Tour en Rembrandt. Callot begon als leerjongen bij een goudsmid in Nancy, maar zijn carrière gaat pas echt van start in Florence. In opdracht van het hof van de Medici, focust hij zich op kermissen, feestelijkheden en festivals. Vooral de commedia dell’arte speelt de hoofdrol in zijn gravures.

Jacques Callot, Les misères et les malheurs de la guerre, Prentenkabinet Musea Brugge, CC0

Na de dood van zijn grootste mecenas Cosimo II de’ Medici in 1621, keert Callot terug naar Nancy. Daar maakt hij kennis met de gruwel van de Dertigjarige Oorlog en dat drukt een stempel op zijn verdere werk. In Les Miseres et les malheurs de la guerre vat hij zijn ervaringen met de Dertigjarige Oorlog samen.

Jacques Callot, Het toernooi in de Feestzaal – Combat à la Barrière, Prentenkabinet Musea Brugge, CC0

Af en toe keerde Callot nog terug naar zijn eerste grote opdrachtensfeer: festivals en evenementen vastleggen. In de reeks Le Combat à la Barrière, illustreert hij de festiviteiten in het hertogelijk paleis in 1627, ter ere van de verwelkoming van de hertogin van Chevreuse aan het hof. Deze prent stelt het toernooi voor in ‘la Salle Neuve’ van het hertogelijk paleis. Het toernooi blinkt, in navolging van de illustratie van het duel hierboven, uit in social distancing. De deelnemers bevechten elkaar met een lange lans of speer én zijn gescheiden door een dranghekken om te vermijden dat ze elkaar (of zichzelf) ernstige ‘schade’ toebrengen. De volgende deelnemers staan op respectabele afstand te wachten op hun beurt.

Jacques Callot, Capitano Zerbino – Scapino Balli di Sfessania, Prentenkabinet Musea Brugge, CC0

In de prent Capitano Zerbino en Scapino, trekt Callot het social distancing nog verder door. De naam Scapino verwijst naar een personage uit de Commedia dell’arte en komt van het Italiaanse ‘scappare’ (ontsnappen). Het personage ontstond in de zestiende eeuw en ontsnapt aan netelige situaties door weg te vluchten van gevechten, die hij vaak zelf start. Zelfbehoud en eigenbelang zijn Scapino’s belangrijkste beweegredenen, al ziet hij soms uiteindelijk het licht en keert hij toch nog terug om z’n acties goed te maken. Hij wordt vaak afgebeeld met een pluimhoed, haakneus, gepunte baard en een zwaard of sabel in zijn riem, zoals in deze prent van Callot.

Vond je dit boeiend? Op de website van de Musea Brugge kan je meerdere dergelijke verhalen vinden.

Een gedachte over “Jacques Callot, gravures, 17e eeuw, Collectie Prentenkabinet Musea Brugge

Voeg uw reactie toe

Geef een reactie

Thema: Baskerville 2 door Anders Noren.

Omhoog ↑